لازم و بايستهء سلامت انسان است در غذاى داخل معده روى نمىدهد كه در اين حالت غذاى چندانى به بدن نمىرسد ، كه بدن بدان نياز مبرم دارد ؛ درنتيجه انسان لاغر مىشود . يا اينكه اصلا خوراك در معده هضم نمىشود ، كه اين اصلا هضم نشدن دو حالت دارد : يا وارد معده شده و ابدا تغيير نيافته است . و يا تغيير يافته اما تغييرى تباه ، كه به تباهى انجاميده و از حالت طبيعى خارج و بيگانه است . ما كه گفتيم هضم صورت نمىگيرد ، متغير شدن خوراك به حالت تباهى هر نوع هضمى را شامل مىشود ؛ هضم اولى و دومى و هضم سومى و چهارمى ، كه درنتيجهء آن ممكن است بيماريهاى استسقا ، سرطان ، جوش مورچگى ، باد سرخ ، بهك ، پيسگى و گرى سر برآورند ، زيرا خونى كه توليد مىشود با طبيعت سازگار نيست ، اندامان آن را نمىپذيرد و جذب نمىكنند كه از آن تغذيه كنند . پس مىگندد و متعفّن مىشود . يا اينكه اندامان آن را مىپذيرند و خون كه خوب پخته نشده است به غذاى لازم اندامان تبديل نمىشود ، آنگاه اگر غذاى كاملا هضم نشده - كه خون خوب توليد نمىكند - زياد دردى داشته باشد يا در معرض گرمى قرار گيرد مدفوع سياه‌رنگ مىشود . و اگر سوء مزاج سودايى در معده باشد مدفوع به رنگ قير درمىآيد . اما اگر اصلا هضم‌شدنى وجود ندارد و خوراك همچنان درسته و بدون هضم مانده ، ممكن است بيمارى لغزش روده يا بيمارى استسقاى طبلى رخ دهد . در حالتى اين هضم نشدن استسقاى طبلى را سبب مىشود كه معده فقط مقدارى از غذا را به بخار تبديل كند و هضم ننمايد . اين را نيز بدان ! كه تباهى هضم ، ناتوانى معده در هضم كردن و روىهم‌رفته اگر آسيب معده ، از ماده‌اى بوده و خلط سبب ناتوانى معده در اجراى كار لازم شده باشد علاجش از آن آسان‌تر است كه ناتوانى معده از اثر ناتوانى تن آدمى يا از اثر سوء مزاج شديد و ريشه‌دار باشد . فصل دوم تباهى هضم هرگاه حالتى رخ مىدهد كه غذا در معده تباه مىشود ، حتما سببى دارد ؛ بايد براى علاج معده - كه روبه‌راه شود و طعام را چنان كه بايد و شايد هضم كند - ضد آن سبب را به كار انداخت و سبب را از بين برد . سبب هضم نشدن غذا در معده چند صورت دارد : 1 - خود خوراك است كه هضم نمىشود . 2 - آوندى است كه خوراك در آن جاى مىگيرد و خوراك را مىپذيرد . 3 - روىآورى بر معده وارد شده است كه سبب فساد غذاى داخل معده مىشود . خوراك : خوراك كه در معده فاسد مىشود چندين احتمال دارد :